Do Wacława Przybylskiego
Настройка шрифта
Autor téj xiążki, zwan Borzywojem,
Skonał onegdaj na ręku mojém;
Ciało przyjęła matka ziemica,
Duch, jako tuszę, u stóp Rodzica;
W spadku pozostał papieru zwitek,
Jemu na chwałę, nam na pożytek.
Chwały mu wieńce słusznie należą:
Bo był to dziwak między młodzieżą,
W gronie dorosłych dziwak ten samy,
Dojrzały dziwak poszedł do jamy.
Stałość zaprawdę nieoceniona
Wśród tego wieku kameleona!
Owoż, pozwólcie, dobry Wacławie,
Niech Wam autora tutaj przedstawię,
Powolne służby względom Waszeci
Pisarz i xiążka niechaj zaleci,
Niech się uwięzi na lotnéj karcie,
Co mi sam dziwak mówił otwarcie.
Gdy życie człeka mierzym zasługą,
Co nam do tego, jak żył on długo?
Gdy własna jego zacność obchodzi,
Co nam do tego, z kogo się rodzi?
Miał i Borzywoj dawców żywota;
Lecz w młodém lecie już był sierota,
I wiedział o nich zaledwie tyle,
Że wzrosł jak trawka na ich mogile.
Wepchnięty w zakres całkiem dlań cudzy,
Nieumiał z ludźmi żyć jako drudzy.
Gdy chciała sypać rączka dzieciaka
Ziarno dla ptaszka, chléb dla żebraka —
Że mało daje stał jak w ukropie,
A za rozrzutność smagano chłopię...
Gdy mu prawiono smolone duby,
Pytał ich sensu — dostawał czuby:
Ztąd poszła zwątpień mozolna praca,
Wyzucie prawdy z togi pajaca...
Uwolnion z pieńka, pewnego ranku,
Napotkał dziewczę w lichym zaścianku, —
Oboje miłość wieczysta łudzi;
Lecz wuj panienki umarł na Żmudzi,
Umarł bezżeńcem, gdzie żyźna gleba....
Dziwak niewiedział, że tak potrzeba!...
Kojąc swą boleść — ze zbożnéj chęci,
Darł się na pole, gdzie czyn go nęci;
Z całą miłością, co młodość budzi,
Rzucał się w bratnie objęcia ludzi;
Marząc uleczyć społeczne rany,
Po całym świecie rosł nieposiany;
Nieszczędząc silnym prawdy goryczy,
Narobił wrogów, że ani zliczy.
Poznał, że wodę źle nieść przetakiem,
Lecz po dawnemu został dziwakiem.
W rodzinnym gródku, na twierdzy wale,
Stara świątynia stała wspaniale:
Niegdyś powabna, dziś ciałem chora,
Śladem za dziadem chwaliła Wczora;
Przez próżne okien stłuczonych ramy
Patrzyła na to, co my działamy;
Głosem powoju, co na niéj kwicie,
Mówiła ludziom: ze śmierci życie!
I dobréj woli widząc znamiona,
Jaśniała słońcem opromieniona.
Ale Borzywoj, chodząc po świecie,
Złe tylko widział, co słabych gniecie, —
I ohydziwszy padół ucisku,
Poszedł jak upiór żyć we zwalisku.
Gruz go chętnemi przyjął ramiony,
Ciszą uleczył duch poraniony,
Otoczył świętych wieków posługą;
Lecz i tam dziwak został niedługo.
Starą świątynię zbito na cegły,
Wybudowano hotel rozległy;
Z murów, gdzie brzmiała cześć Zbawiciela,
Wyrosł przytułek dla Izraela;
Złociste szyldy wiszą na ścianie,
Aż miło widzieć takie pisanie!
Lecz dziwak mówił: że to niegodnie,
Że to pręgierza warte są zbrodnie,
Że te karczemno-gotyckie ściany
Z wielkich pamiątek pośmiéch ceglany!
Toż w ocalałéj baszcie zamczyska
Szukał pociechy a przytuliska.
Odwieczna baszta, stara gaduła,
Wiele mu różnych baśni nasnuła:
Xiążęcy kołpak... obów’ łyczany...
Kamienny topór... miodek spijany...
Serce narodu... bojowe kurze...
Dzicz Azyjacka... ludów przedmurze...
I Bóg wié czego było tam siła,
Czém nieboraka znów pocieszyła.
Bo chociaż skarga w piersiach zagości,
Nie tak to łatwo pozbyć miłości!
Kto ją niebacznie w sercu wypieści,
Jeśli chce wyrwać, pada z boleści,
I znów się zerwie, znowu powraca,
Gdzie go przyzywa społeczna praca.
Choć złamią ciało czarne przygody,
Pół-biedy jeszcze gdy duch w nas młody!
Dziwak odegnał troskę ponurą,
I ożywiony pochwycił pióro, —
I byłby kiedyś, jak mi się zdaje,
Dopłynął w Piękna cudowne kraje,
Bo chętném sercem kierował wiosła;
Ale zła dola mnie tam przyniosła.
Gdy przyjechałem w lube te strony,
Gdzie dobrém sercem jestem tulony,
Gdzie moja miłość niezwiędła kwitnie,
Gdzie mówię z ludźmi nieczołobitnie,
Gdzie patrząc na świat nadzieja rośnie,
Gdzie niewyśmiany marzę o wiośnie, —
Stary mię pomnik na czasów grobie
Dla powitania wezwał ku sobie.
Tam Borzywoja trafem spotkałem,
Tam polubiłem uczuciem całém.
Częstośmy potém z nim się widzieli.
Coraz otwarciéj, coraz to śmiéléj,
On mi powiadał swoje koleje,
W zamian mu swoje gadałem dzieje, —
I nieraz miałem z jego rozmowy
Na życia drogę obrók duchowy:
Ale on gadał zawsze bezładnie;
Co spamiętałem, tak się tu kładnie.
Raz mówił radę gwoli młodzieży: —
«Prawdziwe piękno nie w rymie leży;
Błyszczące słowo tylko sukienka
Światła, co tryska z Niebios okienka;
Gdzie się to światło skupia widomie,
Dobra średniówka choć nie po kommie...
Idąc do świętéj sztuki kościoła,
Niebież zadarłszy hardego czoła;
Niepewny czy się namaszczeń dopnie,
Ze drzeniem całuj ołtarza stopnie;
Niewierz choć drukom, że ci przesada
Na genijalność patenta nada,
I nieświadome młode swe pienie
Skazuj na srogie całopalenie...
Z niejednym dzisiaj modnym pisarzem
Do fatalności niewprząż się jarzem;
Choćby na tobie fata ciążyły,
Wołaj: «Świat mądre kierują siły!
A kto na rozum kładzie okowy,
Ten bluźni wiecznéj Myśli Jehowy...»
I mnóztwo innych nienowych rzeczy,
Którym najgrzeczniéj teraz się przeczy.
Aż miło słuchać gdy mówić zacznie;
Lecz mówiąc pięknie, działał opacznie, —
Zwyczajnie dziwak i głowa chora!
Rzekł: «Wieśniak niema swojego Wczora!»
I depcąc kodex poważnéj treści,
Wierszem spółczesne pisał powieści.
Dobry Wacławie, Bogu bądź chwała,
Że tylko jedna z nich ocalała!
W jego powieści, dziwnéj zakaty,
Niemasz romansu choć dla poświaty;
Dla pojednania świateł i cieni
Żadna się xiężna z chłopem nieżeni:
Bo dziwak mówił, że w pień spróchniały
Niewarto szczepić gałązki całéj,
Że gdy niezbrata wzajemna biada,
Przykład Sabinek nic tu nienada...
On ani słyszał wygnaniec świata,
Że już uznano brata za brata,
Że nieszczęśliwe dzieci Agary
Zrzuciły z ramion swój łachman stary,
Że ziemia, którą żyźni się, kocha,
Niejest im dzisiaj sroga macocha, —
Przed nim pamięci snuły się larwy,
We łzach i we krwi rozcierał barwy...
Mówił poważnie: «Śmierć nie zapłata
Za wycierpiane męki od świata;»
A bohaterów smażył na kracie,
I śmierć na końcu dawał w zapłacie!...
Ot, jedném słowem, dziwak był wielki,
Niemiał oleju ani kropelki.
Chcąc go uleczyć — ja mu, niestety,
Raz podsunąłem nasze gazety.
Och! wziąłem ciężki grzech na swą duszę,
Że mu podałem owe arkusze!
W nich kiedy czyta śledzionnik blady
Na tendencyjność jeremijady —
Czując się winnym takiego grzechu,
Skonał ze strachu, czy też ze śmiechu:
Bo śmiéch ostatnim był mu wyrazem,
Ze śmiechem w trumnie złożony razem;
Bo kto miłuje z całego łona,
Nieraz nieszczęsny ze śmiechu kona;
Bo w głębi śmiechu często się mieści
Niewysłowionéj wyraz boleści!
Pokój mu wieczny! niech słodko drzymie
Tam, kędy wszystko ma własne imie...
Pokój mu wieczny! My także młodzi,
I nam sen piękny po głowie chodzi,
I dla nas drogie społeczne zdrowie,
I my cóś głosim... kto wié! oj kto wié!
Więc po dziwaku co ocalało,
To, mój Wacławie, składam ci śmiało:
Tego, co kochał ród całéj kuli,
Twoje objęcie czyż nieprzytuli?
Chciałem tę powieść przywłaszczyć sobie;
Lecz to mu cały pomnik na grobie!
Jego mogiła, o przyszłéj wiośnie,
Zrówna się z ziemią, chwastem zarośnie,
Kwieci nadobna dłoń niezasieje,
Niebędą w bronzach rzeźbione dzieje,
Zatonie w piasku kłoda nadgniła, —
Niechby o życiu choć myśl świadczyła!
Przebież to kiedy w wolnéj godzinie;
Lecz jeśli czasem łza ci popłynie,
Jeśli ci rozpacz w sercu zagości, —
Xiążkę do ognia rzuć bez litości:
Szczęśliwy prawnuk niech się niedowie,
Jak dawniéj żyli jego dziadowie.
Лира, поэтический портал · https://lira-poetry.ru/biblioteka/stihi/vintsenty-korotynskiy/do-waclawa-przybylskiego/
Есть видео или песня на эти стихи? Добавьте ссылку
Войдите, чтобы добавить ссылку на видео или песню.
- Лайки: 0
- Просмотры: 1
- Комментарии: 0
- 0 Войдите, чтобы добавить в избранное
Комментарии
Комментариев пока нет. Будьте первым.