Branki
Настройка шрифта
I.
Piękne było szerokie Podole!
Siostra lata, nadobna wiosenka,
Gdy spojrzała na niwy, w okienka,
Wszystko żywe poczęło swawole:
Zieleniły się niwy radośnie,
Uśmiechały się serca ku wiośnie.
Ale w piérwszéj zawiązce radości
Doścignęła niebieska już kara:
Nieproszonych przybyło k’ nam gości,
Jak szarańczy — krymskiego Tatara.
Podeptali i trawy i kłosie,
Zakrwawili rzeczułki posoką,
Chaty z dymem puścili po rosie,
Jeńce z sobą na jassyr gdzieś wloką:
Dla haremu dziewice jak kwiatki,
Dla okupu ich ojce i matki.
Nim pan hetman koronny przydybie,
Już ocucą się w swojéj sadybie.
II.
Na przestrzeni wśród pól tatarszczyzny,
Gdzie zbierano i chwałę i blizny,
Młody Tatar, wybladły, krwią zlany,
Drże się między bodiaki zielone;
Wiezie w ręku sędziwą matronę,
Wiezie radość na twarzy a rany.
Cóż za dziwo, że śmiechem zaryczy?
Wytropiony przez wiarę znienacka,
Przyjął ciosy, nie oddał zdobyczy.
Teraz liczy, co warta mać lacka,
Srébro, złoto z okupu już liczy:
Bo gdy dopadł na step Perekopu,
Tutaj jego nie zwietrzycie tropu.
Wpadł do żony pod namiot koszowy:
„Wody! wody!... Te Lachy, do czarta,
Dobre mają ogary na łowy,
I szablica doprawdy coś warta!
Lecz mam ptaszka.... Hej, żonko, daj wody!...
Nie zapomną macierzy synkowie,
Miny złota i srébra obłowię,
Przy kumysie odżyjem na gody.
A nim synek z okupem przytrzepie,
Niechaj ręką sieć wiąże babula,
Nogą twego pieszczocha niech lula,
Oczmi konie niech pasie na stepie.
Lach na hana w Stambule już krzyczy;
Ale co tam! nie wydrą zdobyczy!...”
III.
Wieczór. Słońce znużoną swą głowę
Pochylając na łoże stepowe,
Na dobranoc rzuciło odblaski.
Pusto wokół, a step jak na dłoni.
W dali krymskie olbrzymy natury
Siwe czoła podnoszą do góry,
Uwieńczone w promienne przepaski:
Zda się żywe, wzrastają — to oni!
Oni! wyżéj to wódz ich kaukazki!
Chwila tylko, a sroga ćma dziczy
Ponad światem powodzią zaryczy....
Ale cicho: snem twardym ujęci
Śpią olbrzymi na ziemi zgniecionej;
Szary jastrząb’ w powietrzu się kręci
I na zdobycz rozwiera swe szpony.
Bliżéj chrapią tatarskie rumaki,
Wypasując się wolno po łące;
I kukułka w swéj pieśni jednakiej
Liczy doli, niedoli miesiące....
Przed namiotem, tam lacka matrona
Pasie konie tatarskie oczyma;
W ręku niby od sieci nić trzyma,
Ale rękę przyciska do łona;
Huśta dziecię, i w takty zozuli
Przyśpiewuje mu: luli, a luli.
„Ptak niegodny, zozula,
Gniazda sobie nie wiła,
W cudzém jajko złożyła,
Cudza matka przytula,
Cudza będzie karmiła.
Bez rodziny, bez gniazda,
Och! wyrodny to ptak!
Bodaj zgasła ta gwiazda,
Co się kręci nawspak!
„Jedząc ziarnka, owady,
Zozulątko wyrośnie;
Pliszka nie da mu rady:
Prawe dzieci jéj będą
Wzdychać, kwilić żałośnie,
Pokrzywdzone przyblędą,....
A niewdzięczneż ty plemię,
Bogdaj nie znał cię świat!
Bogdaj poszło pod ziemię,
Niedorosłszy swych lat!
„Straszny sąd Zbawiciela!
Niegodziwa dziewczyna
Poszła w dom Tatarzyna:
Z wrogiem łoże podziela,
I powiła mu syna.
Bez rodziny, bez gniazda,
Oh! wyrodny to ptak!
Bogdaj zgasła ta gwiazda,
Co się kręci nawspak!
„Ze krwi mojéj zrodzony,
Gdy podrośnie syn diabli,
Puści ku nam zagony;
I przyniesie grot ostry,
I pociski swéj szabli
Na swych braci a siostry....
A niewdzięczneż ty plemię,
Bogdaj nie znał cię świat!
Bogdaj poszło pod ziemię,
Niedorosłszy swych lat!”
I słyszała tę pieśń Tatarowa,
I rozumié tę pieśń co do słowa!
„Słuchaj, stara! nie kwap’ się z piosenką:
Mąż ci płazem nie puści te wstręty;
Nóż ma ostry, zaśpiewasz mu cienko,
Gdy pas zedrze od głowy do pięty!”
„Córo moja! te strachy na Lachy
Stare bardzo, jak stare me latka!....
Dzieckiem uszłaś w tatarskie tu szlachy,
Wyciągnęła cię dziczy nawała;
Ale dusza swą duszę poznała,
Bolejąca poznała cię matka:
Znak rodzimy u lewéj masz pachy.”
„Matko moja! precz z ciebie te szmaty!
Niech i przeszłe w niepamięć uleci!
Przywdziéj na się złotogłów bogaty,
Szczęsne życie — pokochaj swe dzieci!”
— „Tatarzyna? i ciebie.... wyrodna?!
Pierwéj grot wasz me serce przebodzie,
Pierwéj morze wyschnie aż do dna,
Pierwéj kamień popłynie na wodzie!
Córo!.. droga jedyna dla ciebie:
Noc, odwaga, i Pan Bóg na niebie.”
I znów cisza; ciemnieją wciąż niwy,
Rżą tatarskie rumaki na łące,
I kukułka w swéj pieśni jękliwéj
Liczy doli, niedoli miesiące....
IV.
Gródek hana, gnuśnością ospały,
Dziennym ruchem ożywiać się zdawa:
Tu się hordy w naradę zebrały,
Z jakim wiatrem poleci wyprawa?
Owinięci w baranie kożuchy,
Z koniem w ręku, a butą na twarzy,
Z sahajdakiem i łukiem, Tatarzy
Błogiéj sobie dodają otuchy,
Że się pole do łupów nadarzy.
Ale kędyż wyskoczyć na łowy?
Iść na Lachy, tam hetman na kresie;
Kozaczyzna, kraj pusty.... niezdrowy;
Turka brata napadać nie chce się....
Han z starszyzną przejeżdża w półkole,
I wojenna zaczyna się rada;
Jakiś Tatar ze szramem na czole
Zpośród koła do hana przypada:
„Dziwny sen mię dziś męczył jak zmora,
Że aż teraz przechodzi wciąż mrowie!
Zapytałem sławnego znachora,
Znachor Lachom zagubę przepowie.
Zdało mi się: że widzę swą żonę,
Całowała zimnemi mię usty,
Całowała oczyma zpod chusty;
Potém z Laszką, jak klacze spłoszone,
Robiąc krzyże, pierzchnęły w kraj pusty.
Laszka w swoję powiodła ją stronę.
Ona rękę do serca przykłada,
I na lackie wskazuje mi błonia,
Ha! w tym znaku nie czai się zdrada:
Moja żonka wierniejsza od konia!....
Potém słyszę wystrzały, krew płynie,
Wzrok zamgliła, całego mię broczy....
Rwę się, skuty.... a ciemno — jedynie
Świecą ku mnie dwie zorze, jéj oczy....
Dziwna zmora!.... Na Lachy, a żwawo!
Taką znachor podaje wam radę.
Głupie baby! dość bawić się wrzawą;
Lub się bawcie, ja jeden pojadę!”
Zażył konia, poskoczył jak może;
Znikł w kurzawie, złorzecząc okropnie.
Kto na prostéj drożynie, szczęść Boże!
Kto na krzywéj, niech celu nie dopnie!
V.
Zgruchotana zawiązka nadzieje,
W zdrowym pączku zdeptany kłos żyta,
Skoro przyszłość a słonko przygrzeje,
Znów odrasta i znowu zakwita.
Jak nie wypić krynicy co płynie,
Tak nie zabić żywota w krainie.
Skoro minął dzień Jana Kupała,
Skoro wyszła jutrzenka Piotrowa,
I na niwy Podola spojrzała;
Wraz na słodkie „dobrego dnia” słowa
Znów zielenią się niwy radośnie,
Uśmiechają się serca ku wiośnie,
Gdy się trudom nagroda zastrzega;
Wnet człowieka do pracy coś bodzie,
I z jutrznią idzie na pole, o głodzie:
Jak żórawie lecące z noclega,
Bracia wiara podjazdem przebiega,
Mżą się znaczki, jak mak na ogrodzie.
Wedle drogi rozstajnéj, u krzyża,
Dwie niewiasty kosztują wytchnienia:
Jedna z twarzą sędziwą, surową,
K’ piersiom dziecię miluchne przybliża,
I wylicza mu Boga cierpienia,
I ofiarę za ludzi krzyżową,
By się mogli odrodzić na nowo.
Druga, smutna, wesoła napoły,
Ręką lica nadobne zakryła,
Wzrok puściła w szerokie rozdoły,
Jakby komu „bądź zdrowy” posyła,
To dziecięciu podaje całuska,
To coś gwarzy ze starą matroną:
Jako niwa, gdy wietrzyk pomuska,
Jéj uczucia falują i płoną.
Płynie naród po drodze jak woda,
Spojrzy tylko, i stawa przykuty:
„To staruszka.... lecz ta, ta, ta młoda!
Aż się oczy napatrzéć nie mogą!
Trzy słoneczka! no, może nie póty;
Ale.... ale malina, jagoda!
Jakże chce się pogwarzyć z niebogą,
Gdzie to wyszły samiutkie i nocą?”
Dajcie pokój, ruszajcie swą drogą:
Wiedzą one, gdzie idą, i poco!..
Лира, поэтический портал · https://lira-poetry.ru/biblioteka/stihi/vintsenty-korotynskiy/branki/
Есть видео или песня на эти стихи? Добавьте ссылку
Войдите, чтобы добавить ссылку на видео или песню.
- Лайки: 0
- Просмотры: 1
- Комментарии: 0
- 0 Войдите, чтобы добавить в избранное
Комментарии
Комментариев пока нет. Будьте первым.