ხარისთვის უდიერი

ლაჭანშია წევს ხუმარა –

მუშა დიდი ხნის სნეული;

წელიცა სტკივა, მუხლებიც,

სულ სტკივა მთელი სხეული.

მესამე ზაფხული მიდის,

რაც ესე არის უქმადა,

მის სარჩო-საბადებელი

გახდა ყვავ-ყორნის ლუკმადა.

მოსწყინდა მხცოვანს მხვნელ-მთესველს

ამდენს ხანს ყოფნა მუქთადა.

ღმერთს სთხოვს ან მორჩეს, ან მოკვდეს,

ნუ ჰყავ ხელუყრელ კუტადა.

უწყრება შინაურებსა,

წაიბუზღუნებს მწარედა:

„რას სხედხართ უქმად, უკლონო,

არ გაიხედავთ გარეთა?

ჩაიწვა ჭირნახულები,

მიეშველენით, ხანია,

ეხლა რა შინ ჯდომისაა,

როგორი დრო და ჟამია?!.“

ესმის მუშების კიჟინა, –

ჰმკიან ყანებსა, შრომობენ,

ეკვეთებიან მინდვრებსა,

ცელ-ნამგლებითა ომობენ.

ჰშურს სნეულს შრომა სხვებისა,

ჰშურს სხვების ნამკალ-ნათიბი;

რად მოიძულა უფალმა, –

რად გამოართვა ნასიბი?

ერთს დროს-კი ამაზე ადრე

არვის გაჰქონდა გუთანი,

არცვინ ჭირნახულს იკლებდა,

დღეს იმარჯვებენ ცუდანი.

ბევრჯელ უნახავთ, ხუმარას

მარტოს მოემკოს დღიური;

ბეჭებზე ნისლი ოფლისა,

ნისლი ენკენისთვიური

რომ ასდენოდეს მუშასა,

ბოლად და კვამლად ქცეული.

დღეს გულ-მოკლული ლაჭანში

წევს ღონე-გამოლეული.

ბევრჯელ დაუწვა თვალები

ოფლმა ნადენმა ღვარადა,

ჩამოურეცხა გულ-მკერდი

ღვთის ნაჩუქარმა შანადა.

მაინც არ გატყდა გულითა,

შრომასვე შეტრფის კვალადა.

გონება მინდვრად მიურბის,

უნდა წავიდეს ძალადა;

რა ვერ ადგება აწევით,

ამოიკვნესებს ბრალადა.

უყვარდა სარჩო სნეულსა,

ბევრი პური და ძროხები,

იმიტომ თავისი ჯანი

არ ჰქონდა დანაზოგები.

„რკინის კაცია, რკინისა“,

გაიძახოდენ ზოგები.

მაინც ქვეყნის ყბა ავია, –

დასჯილს თვითაც ჰსჯის სიტყვითა;

ხუმარაზედაც ამბობდა

სოფელი ერთის პირითა:

საწყალი მეტად უდივრად

ეკიდებოდა ხარსაო,

როდესაც ჰხნავდა და ღრმადა

მამულს ავლებდა კვალსაო.

„დაჰკარით, მაგრა დაჰკარით,

ნუ დააოჩნეთ ხარები!“

დაუყვირებდა მეხრეებს

სიცოცხლე-განამწარები.

არ დაასვენის წესივრად,

არც აუშვებდა დროზედა.

რა ხანი არი, მზის სხივი

გაქრა ახუნის გორზედა.

ის ისევ ხარებს დაჰყვირის:

„გასწით, გადადგით ფეხები!

თქვენ ისე მიიზლაზნებით,

ლამის დაგადგათ კეხები

და გაგიხუროთ სახრითა

დადუნებული ლეშები!“

მის ქვა-გულს როდი ესმოდა

ხარების დანაკვნესები!

ხვნას როდი აშლეინებდა

მათ გახრეშილი ქედები.

წინათ მტანჯველი ხარისა

ეხლა იტანჯვის თავადა.

ცოდვიანია, ამდენს ხანს

იმიტომ არის ავადა.

და იქაც ხარის ჩხვერისგან

დღეებს ჩამოჰლევს შავადა.